ceride.co
Deneme · Bilim

Tarrare: Tıbbı Şaşkına Çeviren Hiç Doymayan Adam

Fransız ordusunun unuttuğu bu adam, insan bedeninin açlık sınırlarını hâlâ tam çözemediğimiz bir soruya dönüştürdü.

Ceride· 4 dakikada okunur
Sokratik tartışma
Dinle
Tarrare: Tıbbı Şaşkına Çeviren Hiç Doymayan Adam

Bir insanın açlığı, normalde bedenin bir uyarısıdır; doyunca susar, karnı dolunca biter. Ama tarihin bir köşesinde, bu uyarının hiç susmadığı bir adam yaşadı. Fransız ordusunda kayıtlı bu asker, yemek yeme eylemini sıradan bir ihtiyaçtan çıkarıp bir bilmeceye dönüştürdü; o kadar ki, onu inceleyen hekimler bile anladıklarından çok, anlayamadıklarıyla kaldılar. Tarrare'nin hikâyesi, insan bedeninin sınırlarını merak eden herkes için tuhaf bir ayna gibi duruyor: Bakıyoruz, ama tam olarak ne gördüğümüzden emin olamıyoruz.

Sınırsız Açlığın Kaydı

Çağdaşlarının aktardığına göre Tarrare'nin yeme kapasitesi, sıradan bir iştahsızlık ya da oburluk meselesinin çok ötesindeydi. Onu tanıyanlar, bir insanın bir öğünde yiyebileceği miktarın kat kat fazlasını onun rahatlıkla tükettiğini söylüyordu; sanki bedeni, doyma sinyalini hiç almayan bir makine gibi çalışıyordu. Bu durum, yalnızca yediği miktarla da sınırlı değildi. Anlatılanlara bakılırsa, canlı hayvanları bile yutabiliyor, sindirim sisteminin bu denli ham ve işlenmemiş malzemeyi kaldırabilmesi başlı başına bir tuhaflık olarak görülüyordu.

Burada durup sormak gerekiyor: Bir insan bedeni, bu kadar aşırı bir girdiyi nasıl taşır? Normalde midenin genişleme kapasitesi, bağırsakların emilim hızı, metabolizmanın enerjiyi işleme biçimi birbirine bağlı sabit bir sistemdir. Tarrare'nin vakası, bu sistemin aslında sandığımızdan daha esnek olabileceğini gösteriyor; ama esneklik dediğimiz şey, burada bir yetenek mi, yoksa bir hastalık mı, o da belirsiz kalıyor. Çağdaşlarının gözünde o, hem bir doğa harikası hem de ürkütücü bir anomaliydi. Belki de asıl çarpıcı olan, onun bu durumdan bir fayda değil, sürekli bir eziyet çekmesiydi; sınırsız yeme kapasitesi, ona huzur değil, bitmeyen bir açlık acısı veriyordu.

Tarrare: 18. Yüzyılın Her Şeyi Yiyen Adamı Tıbbı Nasıl Şaşırttı?

Bilim Onu Nasıl Gözlemledi

Dönemin askeri hekimleri, Tarrare'yi sıradan bir asker olarak değil, incelenmesi gereken bir vaka olarak gördü. Onu kontrollü koşullarda gözlemlediler, farklı besinler sundular, tepkilerini kayda geçirdiler. Bu, o çağın tıbbı için alışılmadık bir yaklaşımdı; çünkü bilim henüz insan metabolizmasını bugünkü gibi ölçüp sınıflandıracak araçlara sahip değildi. Hekimler, gördükleri şeyi var olan kavramlarla açıklamaya çalıştı, ama ellerindeki kavramlar bu kadar aşırı bir örneği karşılamaya yetmedi.

Denemeler yapıldı, gözlemler tekrarlandı, ama tatmin edici bir sonuca ulaşılamadı. Burada ilginç olan, hekimlerin başarısızlığının kendisi değil, o başarısızlığın bize bıraktığı iz. Çünkü bir vakayı açıklayamamak bazen açıklamaktan daha fazla şey söyler; bilim tarihinde boşluklar da bilgi kadar değerlidir. Tarrare'nin önünde duran hekimler, kendi çağlarının sınırlarını da açığa çıkardılar: Elde var olan teori setinin, bu insanı kapsayacak genişliğe sahip olmadığını kabul etmek zorunda kaldılar. Belki de bu, tıp tarihinin en dürüst anlarından biridir; bir fenomeni anlamadığını itiraf eden bilim, anlamış gibi davranandan daha güvenilirdir.

Bugünün Tıbbına Bıraktığı Soru

Modern tıp, açlık ve tokluk mekanizmalarını artık çok daha ayrıntılı biçimde haritalandırabiliyor; hormonlar, sinir sinyalleri, beyin bölgeleri arasındaki etkileşimler bugün kitaplara konu oluyor. Ama hiperfaji denen, yani aşırı ve kontrol edilemeyen açlık hâlini tam anlamıyla çözebildiğimizi söylemek hâlâ zor. Tarrare gibi uç bir örnek, bu alandaki araştırmacılar için tarihsel bir referans noktası gibi duruyor; çünkü onun vakası, insan bedeninin normal kabul edilen sınırlarının ne kadar genişleyebileceğine dair erken bir kanıt sunuyor.

Peki bugün böyle bir vakayla karşılaşsak, çok daha fazlasını anlayabilir miydik? Muhtemelen evet, ama tam olarak değil. Çünkü aşırı açlık bozuklukları bugün bile bireyden bireye öyle farklı seyrediyor ki, tek bir mekanizmaya indirgemek güç. Tarrare'nin hikâyesi bu yüzden sadece geçmişe ait tuhaf bir anekdot değil; bugünün araştırmacısına, insan bedeninin hâlâ tam çözülmemiş bir metin olduğunu hatırlatan bir uyarı niteliğinde. Belki de asıl ders, her çağın kendi bilgisiyle sınırlı kaldığını, ama o sınırın ötesinde duran sorunun aynı kalabileceğini görmek.

Tarrare'nin adı, tarihin kıyısında kalmış küçük bir not gibi duruyor; ama o notun içinde, insan bedeninin ne kadar bilinmedik olduğuna dair büyük bir soru saklı. Onun açlığı, bir yandan trajik bir hastalık öyküsü, bir yandan da bilimin kendi sınırlarıyla yüzleştiği bir an. Belki de bu yüzden onu hatırlamak, sadece geçmişe bir bakış değil, bugünün tıbbına da nazik bir hatırlatma: Anladığımızı düşündüğümüz her şeyin altında, hâlâ cevapsız kalan bir soru yatabilir.