
Normal İnsan Diye Bir Şey Yok
İnsan kendini düzeltmeye ne zaman başladı?
İnsanın kendisiyle bir türlü anlaşamaması yeni bir mesele değil. Fakat son yıllarda bu anlaşmazlık büyük bir sektöre dönüştü.
Sabah erken kalkmalısınız. Daha üretken olmalısınız. Daha pozitif düşünmelisiniz. Geçmişinizi temizlemeli, enerjinizi yükseltmeli, hedeflerinizi belirlemeli, kendinizin daha iyi bir versiyonuna dönüşmelisiniz.
Üstelik bütün bunları otuz gün içinde yapabilirsiniz.
Yapamazsanız sorun programda değil, sizdedir.
Modern kişisel gelişim dünyasının en ilginç tarafı tam da burada başlıyor: İnsana önce eksik olduğu söyleniyor, ardından bu eksikliği gidermek için bir yöntem, bir program, bir eğitim ya da yeni bir hayat vaat ediliyor.
Böylece insan, kendi hayatının hem müşterisi hem de bitmeyen projesi hâline geliyor.
Peki, insan gerçekten düzeltilmesi gereken bir sistem mi?
Bir buzdolabı kutusundan kullanım kılavuzuyla ve garanti belgesiyle çıkar. İnsan ise dünyaya geldiğinde elinde yalnızca başkalarından devraldığı birkaç cümle vardır:
“Uslu dur.”
“Millet bakıyor.”
“Bizde böyle.”
Kılavuzsuz bir cihaz, kendi kendini çalıştırmayı öğrenir. Ama yanlış öğrenebilir. Çünkü ona sistemi öğreten kişi de kılavuzsuz başka bir cihazdır.
Sonra bu yanlış ayarlara alışırız. Alışkanlıklarımızı karakter, karakterimizi kimlik, kimliğimizi de değişmez gerçekler olarak kabul ederiz.
Başkalarının davranışlarını kolayca analiz ederken kendi davranışlarımız için makul gerekçeler buluruz. Kendimizi ölçü birimi, diğerlerini ölçülecek nesne sayarız.
Belki de asıl soru şudur: Normal dediğimiz ölçüyü kim belirledi?
İnsan davranışlarını birer arıza gibi ele almak, onları anlamaktan daha kolaydır. Çünkü arıza tespit edildiğinde bir çözüm satılabilir. Oysa insanın çelişkileri, tutarsızlıkları ve bazen hiçbir açıklaması olmayan davranışları bir kullanım kılavuzuna sığmaz.
Normal İnsan Diye Bir Şey Yok, tam da bu çelişkinin peşine düşüyor.
On dört bölüm boyunca insanın egosunu, haklı çıkma ihtiyacını, kendi zihninde kurduğu mahkemeleri, mutluluk gösterisini ve kendini sürekli geliştirme telaşını absürt bir bürokrasi diliyle ele alıyor.
Zihnin içinde gece üçte toplanan bir Mahalle Ego Denetim Kurulu var. Tanıklar dinleniyor, tutanaklar tutuluyor, insan kendi davranışları hakkında kendi kendisini sorguluyor.
Bölümler teselliyle değil, Komut Satırı'yla bitiyor.
Çünkü mesele insana yeni bir kişilik kazandırmak değil; zaten sahip olduğunu düşündüğü kişiliğe biraz daha dikkatli bakmasını sağlamak.
Belki de insanın en büyük yanılgısı, kendisini tamamlanması gereken bir proje sanmasıdır.